با آغاز روند بازگشایی تنگه هرمز پس از توافق آتشبس میان آمریکا و ایران، بازار جهانی انرژی وارد مرحلهای تازه از بازتنظیم شده است؛ مرحلهای که به گفته کارشناسان، بازگشت کامل آن به وضعیت عادی نهتنها سریع نخواهد بود، بلکه در بخش گاز طبیعی مایع (LNG) پیچیدگیهای بیشتری نسبت به نفت دارد.
با انتشار خبر توافق میان ایران و آمریکا و اعلام بازگشایی تنگه هرمز، بازارهای جهانی نفت واکنشی فوری نشان دادند؛ بهطوریکه قیمت نفت برنت بیش از ۴.۵ درصد و نفت وستتگزاس بیش از ۵ درصد کاهش یافت. با این حال، تحلیلگران معتقدند افت قیمتها به معنای پایان بحران نیست و شوک ناشی از اختلال طولانی در یکی از مهمترین شاهراههای انرژی جهان، همچنان اثرات خود را بر اقتصاد جهانی حفظ خواهد کرد.
بازار جهانی نفت هفته گذشته یکی از پرتنشترین دورههای خود در ماههای اخیر را پشت سر گذاشت؛ دورهای که در آن هر تحول سیاسی و نظامی در منطقه، مستقیماً بر روند قیمتها اثر گذاشت. از تشدید تنشهای نظامی میان ایران، آمریکا و اسرائیل گرفته تا گمانهزنیها درباره احتمال توافق میان تهران و واشنگتن، همگی باعث شدند نفت در مسیرهای متضاد حرکت کند و معاملهگران با احتیاط بیشتری وارد بازار شوند.
بازار جهانی نفت در هفته گذشته تحت تاثیر مستقیم تحولات سیاسی و امنیتی خاورمیانه نوسانات قابلتوجهی را تجربه کرد. تشدید تنشها میان ایران، آمریکا، اسرائیل و حزبالله از یک سو و نگرانیها درباره امنیت تنگه هرمز از سوی دیگر، قیمت نفت را در بیشتر روزهای هفته در سطوح بالا نگه داشت. با این حال، انتشار برخی اخبار درباره احتمال کاهش تنشها و تداوم صادرات نفت کشورهای منطقه مانع از جهش بیشتر قیمتها شد.
بلومبرگ به نقل از جیپی مورگان گزارش داد که ذخایر نفتی جهان با شتابی کمسابقه در حال کاهش است و در صورت تداوم اختلالات عرضه در خلیج فارس، بازار انرژی ممکن است تا ماههای آینده به پایینترین سطح عملیاتی ذخایر خود برسد؛ وضعیتی که میتواند زمینهساز جهش قیمت نفت و تشدید فشارهای تورمی در اقتصاد جهانی شود.
افزایش درگیریهای نظامی در خلیج فارس، تداوم ابهام در روند مذاکرات میان ایران و آمریکا و نگرانی از اختلال در مسیرهای حیاتی صادرات انرژی، بار دیگر بازار جهانی نفت را صعودی کرد؛ بهطوریکه بهای نفت برنت و وستتگزاس اینترمدیت در معاملات روز چهارشنبه بیش از یک درصد افزایش یافت.
اختلال طولانیمدت در تنگه هرمز و کاهش شدید صادرات فرآوردههای نفتی خاورمیانه، بازار جهانی سوخت جت را با چالش جدی مواجه کرده است. اروپا که بخش عمده نیاز خود را از این منطقه تامین میکرد، اکنون با افت ذخایر و کمبود عرضه روبهرو شده و برای جبران این وضعیت به واردات بیشتر از آمریکا و کشورهای غرب آفریقا روی آورده است.
مقامهای ارشد اتحادیه اروپا با هشدار درباره وابستگی گسترده این بلوک به واردات نفت و گاز، تاکید کردند که تکیه سنگین بر منابع انرژی خارجی در شرایط بحران و جنگ میتواند به ابزاری برای اعمال فشار سیاسی و اقتصادی علیه اروپا تبدیل شود؛ موضوعی که ضرورت توسعه منابع داخلی انرژی و کاهش وابستگیهای راهبردی را دوچندان کرده است.
انسداد هرمز بازار را تکان داد، اما تغییر مسیرهای تجاری و استفاده از ذخایر، ضربه اولیه را خنثی کرد! با این حال، اگر تنشها پایان نیابد، بازار با بحران جدیِ کمبود عرضه روبرو خواهد شد.
تحولات ناشی از انسداد تنگه هرمز، تمرکز بازار جهانی نفت را بر امنیت مسیرهای ترانزیت معطوف کرده است. اکنون مسئله دسترسی به کانالهای انتقال نفت، به عاملی کلیدی تبدیل شده که میتواند در مقاطع بحرانی، جایگاه استراتژیک کشورها را در صحنه جهانی از یکدیگر متمایز کند.
همه نگاهها به دیدار تاریخی ترامپ و شی بود، اما تنشهای آخر هفته، نقشه بازار را به هم ریخت! آتشبس شکننده اگرچه تا مدتی قیمتها را کنترل کرده بود، اما در نهایت موج جدید تنشها، قیمت نفت را بار دیگر به مدار صعودی برگرداند.
نشریه معتبر اکونومیست با انتشار یک گزارش هشداردهنده، سکون فعلی بازار نفت را «آرامش قبل از طوفان» توصیف کرد. به گزارش این نشریه، توقف مذاکرات صلح ایران و آمریکا در کنار بزرگترین شوک عرضه تاریخ، بمب ساعتی را در بازار انرژی فعال کرده که میتواند در هفتههای آینده قیمت نفت را به صورت مهارنشدنی به اوج برساند.
رد پیشنهادهای مذاکره از سوی ایالات متحده، به محرکی برای افزایش ۵ درصدی قیمت نفت تبدیل شد. این بنبست سیاسی در حالی رخ داد که بازارهای آسیایی با کاهش ارزش سبدهای نفتی خود مواجه شدند؛ وضعیتی که نشاندهنده بازگشت سایه سنگین ریسکهای ژئوپلیتیک بر بازار انرژی جهانی است.
در حالی که بازار نفت تلاش میکرد میان فرصتهای دیپلماتیک و واقعیتهای تنشزا تعادل برقرار کند، رویاروییهای سیاسی در تنگه هرمز میان ایران، آمریکا و امارات، بازار را دچار بیثباتی کرد. این تقابل نظامی-سیاسی، مانع از ریزش قیمتها شد و هفتهای پر از نوسان را برای معاملهگران رقم زد.
در پی تشدید تنشهای میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران، اتحادیه آسهآن با ابراز نگرانی جدی از وضعیت موجود در خاورمیانه، خواستار صیانت از آزادی دریانوردی شد. رهبران این اتحادیه در نشست سال ۲۰۲۶، بر لزوم جلوگیری از وقوع درگیریهای وسیعتر در منطقه تأکید کردند.
عضو کمیسیون اقتصادی مجلس از پیگیری جدی برای بازگشت ۱۸ میلیارد دلار ارز صادراتی خبر داد. این اقدام با هدف جبران خسارتهای وارده به صنعت پتروشیمی و تأمین بودجه لازم برای توسعه صنایع پاییندستی در دستور کار قرار گرفته است.
پس از گذشت دو ماه از بسته شدن تنگه هرمز، تحلیلگران ارشد انرژی از وقوع یک فاجعه در بازار جهانی نفت خبر میدهند. طبق گزارش جیپی مورگان، با رسیدن آخرین محمولههای موجود به مقصد در تاریخ ۲۰ آوریل، جهان با کمبود شدید و بحرانی نفت مواجه خواهد شد.
رویترز در گزارشی خروج ناگهانی امارات از اوپک را ضربهای سنگین به سیاستهای نفتی عربستان دانست. این تصمیم که با هدف افزایش تولید نفت امارات اتخاذ شده، به عنوان تهدیدی برای جایگاه رهبری عربستان در اوپکپلاس در دوران بحرانهای تاریخی انرژی مطرح شده است.
کاهش امیدها نسبت به ازسرگیری مذاکرات صلح میان ایران و آمریکا قیمت جهانی نفت افزایش چشمگیری پیدا کرد؛ قیمت نفت برنت مرز 109 دلار و قیمت نفت ایران نیز از مرز 104 دلار گذاشت.
آخرین گزارشهای بازار نفت نشان میدهد که ریسکهای ژئوپلیتیکی در آبهای منطقه، به ویژه خلیج فارس و تنگه هرمز، همچنان موتور محرک اصلی نوسانات قیمتی بودهاند. از توقیف شناورها و تحریمهای آمریکا گرفته تا دیدارهای دیپلماتیک، هر کدام نقشی در بالا و پایین رفتن بهای طلای سیاه ایفا کردند.
کارشناسان بینالمللی تعطیلی نفت خاورمیانه را تصمیم جدید توسط نیروی هوافضای سپاه می دانند که گفته شده تعیین بانک اهداف از بین تأسیسات نفتی است و هر جا را دشمن بزند، ما تأسیسات نفتی منطقه را میزنیم.
همزمان با تقویت امیدها به ازسرگیری مذاکرات صلح میان آمریکا و ایران قیمت نفت آمریکا در معاملات کاهش یافت، اما تداوم اختلال در تنگه هرمز باعث شد شاخصهای نفتی در مسیر ثبت بهترین رشد هفتگی خود از اوایل ماه مارس قرار بگیرند. در همین راستا، قیمت نفت ایران نیز یک بار دیگر، از ۱۰۲ دلار عبور کرد.