آلودگی نفتی سواحل جنوبی قشم و بخشهایی از جزیره هنگام بار دیگر شدت گرفته است؛ آلودگیای که به گفته سازمان حفاظت محیط زیست از سمت دریا وارد شده و پس از پاکسازی برخی مناطق، دوباره به ساحل بازگشته است. تاکنون حدود ۳.۲ هکتار از سواحل آلوده شده و در برخی نقاط نفت تا عمق ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتری بستر نفوذ کرده است. همزمان نگرانیها درباره آسیب به زیستگاه لاکپشتهای پوزهعقابی و جنگلهای حرا افزایش یافته است.
پرونده بازگشت ارز حاصل از صادرات نفت و نقش تراستیها وارد مرحله تازهای شده است؛ در حالی که رئیس سازمان بازرسی کل کشور از سوءاستفاده حدود یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار توسط برخی کارگزاران مالی خبر داده، مجیدرضا حریری، رئیس اتاق مشترک ایران و چین، میگوید رقم واقعی ارز بازنگشته از محل فروش نفت میتواند به حدود پنج میلیارد دلار برسد؛ رقمی که بخشی از آن مربوط به تراستیهایی است که از کشور خارج شدهاند و بخشی دیگر در پرونده افراد بازداشتشده قرار دارد.
وزارت خارجه امارات متحده عربی اعلام کرد دو شناور وابسته به شرکت ملی نفت ابوظبی (ADNOC) شامگاه پنجشنبه هنگام عبور از تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفتهاند؛ حادثهای که به گفته ابوظبی، تلفات جانی یا مصدومیت نداشته است.
تایوان برای نخستینبار در یک رزمایش دفاعی، اینترنت موبایل را عمداً تا حدی کند کرد که ارتباطات تصویری و بسیاری از خدمات آنلاین عملاً از دسترس خارج شدند؛ تمرینی برای روزی که جنگ، حمله سایبری یا آسیب به زیرساختهای ارتباطی، شبکه را مختل کند.
هجوم گسترده عروسهای دریایی به سامانه آبگیری نیروگاه هستهای گراولین در شمال فرانسه، سه راکتور این نیروگاه را از مدار خارج کرد و بار دیگر آسیبپذیری زیرساختهای انرژی ساحلی در برابر پدیدههای دریایی را به نمایش گذاشت
حمله گسترده پهپادی و موشکی اوکراین در بامداد چهارشنبه، نووروسیسک را که به یکی از مهمترین پایگاههای روسیه در شرق دریای سیاه تبدیل شده، هدف قرار داد؛ حملهای که همزمان بخشهایی از پایگاه دریایی روسیه و زیرساختهای صادرات غلات، نفت و سوخت این بندر را درگیر کرد.
چین در یک دستاورد مهم فضایی، برای نخستینبار توانست مرحله اول یک موشک حامل را پس از پرتاب مداری با موفقیت بازیابی کند؛ فناوریای که میتواند هزینه پرتابهای فضایی چین را کاهش داده و رقابت این کشور با شرکتهایی مانند اسپیسایکس را وارد مرحله تازهای کند.
والاستریت ژورنال گزارش داد کشورهای حاشیه خلیج فارس و تولیدکنندگان بزرگ انرژی منطقه، بهتدریج خود را برای این احتمال آماده میکنند که کنترل و نفوذ ایران بر تنگه راهبردی هرمز به یک وضعیت پایدار تبدیل شود؛ تحولی که میتواند معادلات انرژی و کشتیرانی جهان را تغییر دهد.
اقتصاد جهان در حالی به سمت انرژیهای پاک حرکت میکند که هنوز بخش بزرگی از حملونقل، صنایع سنگین و پتروشیمی به نفت و گاز وابسته است. در چنین شرایطی، اختلال طولانیمدت در تولید و صادرات نفت خلیج فارس یا بستهشدن مسیرهایی مانند تنگه هرمز میتواند بازار انرژی را با یکی از بزرگترین شوکهای عرضه در دهههای اخیر مواجه کند؛ شوکی که افزایش قیمت نفت، تورم، اختلال در تجارت جهانی و حتی تغییر دوباره ترکیب انرژی کشورها را به دنبال خواهد داشت.
بازار جهانی نفت هفته گذشته میان دو نیروی متضاد گرفتار بود؛ از یک سو سیگنالهای دیپلماتیک و امید به کاهش تنشها، قیمتها را به سمت پایین کشید و از سوی دیگر، تداوم ابهام درباره تنگه هرمز، اختلال در مسیرهای کشتیرانی و نگرانی از کاهش عرضه، بار دیگر خریداران را به بازار بازگرداند. در نهایت، نفت هفتهای پرنوسان را پشت سر گذاشت؛ بازاری که نشان داد حتی کوچکترین تغییر در چشمانداز سیاسی منطقه میتواند مسیر قیمتها را تغییر دهد.
ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان با امضای یک توافق دفاعی جدید، وارد مرحله تازهای از همکاریهای امنیتی شدند؛ توافقی که بر اساس آن، حمله مسلحانه علیه یکی از سه کشور، حمله علیه هر سه تلقی خواهد شد.
از گلستان و ترکمانچای تا معاهدات ۱۹۲۱ و ۱۹۴۰ و کنوانسیون آکتائو؛ حقوق ایران در خزر چگونه تغییر کرد و امروز کدام بخش از پرونده همچنان باز است؟ دریای خزر برای ایران فقط یک پهنه آبی در شمال کشور نیست؛ پروندهای تاریخی، حقوقی، امنیتی و اقتصادی است که بیش از دو قرن فراز و نشیب را پشت سر گذاشته است
تراستیها سالها در سایه تحریمها، یکی از محرمانهترین حلقههای انتقال پول نفت و تجارت خارجی ایران بودند؛ شبکهای از افراد و شرکتهای واسطه که قرار بود راهی برای عبور از محدودیتهای بانکی و حفظ جریان صادرات باشند. اما امروز همین سازوکار اضطراری به یکی از جنجالیترین پروندههای اقتصادی کشور تبدیل شده است؛ پروندهای که پای میلیاردها دلار منابع نفتی، اختلاف روایت مسئولان، نحوه انتخاب واسطهها، ضعف نظارت و ورود قوه قضاییه را به میان کشیده و این پرسش را مطرح کرده است که چگونه ابزاری برای دور زدن تحریمها، خود به یکی از بزرگترین چالشهای مدیریت منابع ارزی ایران تبدیل شد.
بازار جهانی نفت دیگر فقط به تراز عرضه و تقاضا واکنش نشان نمیدهد. آنچه این روزها قیمت هر بشکه نفت را بالا و پایین میکند، بیش از هر چیز سطح بیاعتمادی به آینده امنیت خاورمیانه است. هر خبر از تنگه هرمز، هر تهدید نظامی و هر نشانهای از دیپلماسی، تنها برای چند ساعت مسیر بازار را تغییر میدهد و سپس جای خود را به تردید تازهای میدهد. در چنین فضایی، ریسک دیگر یک عامل موقت نیست؛ به بخشی از قیمت نفت تبدیل شده است.
روزنامه آمریکایی والاستریت ژورنال در گزارشی تحلیلی هشدار داده است که همزمانی اختلال در دو گذرگاه راهبردی تنگه هرمز و بابالمندب، نزدیک به ۲۵ درصد از جریان تجارت نفت جهان را با تهدید مواجه کرده است؛ وضعیتی که میتواند صادرات نفت عربستان را با چالشهای جدی روبهرو کرده و فشار تازهای بر بازار جهانی انرژی وارد کند.
تشدید ناامنی در سه مسیر راهبردی انتقال نفت شامل دریای سرخ، تنگه هرمز و مسیر صادرات نفت دریای خزر، بازار جهانی انرژی را با نگرانی تازهای از محدودیت عرضه مواجه کرده است؛ موضوعی که باعث شده قیمت نفت فیزیکی برنت به بیش از ۱۰۵ دلار در هر بشکه برسد و فاصله آن با بازار آتی افزایش یابد.
بازار جهانی نفت در حال تجربه یک تغییر ساختاری است؛ تغییری که در آن دیگر تنها ظرفیت مازاد تولید عربستان سعودی تعیینکننده مسیر قیمتها نیست. انباشت گسترده ذخایر نفتی چین و استفاده هدفمند از آنها در زمان بحران، نشان داده است که مدیریت تقاضا از طریق ذخایر میتواند به همان اندازه مدیریت عرضه بر بازار اثرگذار باشد و موازنه سنتی قدرت در بازار نفت را دگرگون کند.
چین با اتکا به ذخایر گسترده نفت خام و مدیریت هوشمندانه زمان خرید، به بازیگری تأثیرگذار در بازار جهانی نفت تبدیل شده است. استفاده از نفت ذخیرهشده در دوره اوج تنشهای ژئوپلیتیکی، نهتنها نیاز این کشور به واردات را کاهش داد، بلکه مسیر صادرات تولیدکنندگان بزرگ، سیاستهای قیمتگذاری عربستان و روند معاملات نفت ایران را نیز تحت تأثیر قرار داد؛ تغییری که از نگاه تحلیلگران، قواعد سنتی بازار نفت را وارد مرحلهای تازه کرده است.
دریای جنوبی چین بار دیگر به یکی از کانونهای اصلی رقابت ژئوپلیتیکی جهان تبدیل شده است؛ پهنهای راهبردی که علاوه بر عبور بخش قابلتوجهی از تجارت جهانی، محل تلاقی منافع امنیتی، اقتصادی و نظامی چین، آمریکا و کشورهای منطقه است. همزمان با افزایش حضور قدرتهای فرامنطقهای و تشدید اختلافات ارضی، پکن این تحرکات را تهدیدی مستقیم علیه امنیت ملی و منافع راهبردی خود میداند؛ موضوعی که میتواند بر معادلات امنیتی و اقتصادی آسیا و جهان تأثیر بگذارد.
تحولات امروز در تنگه هرمز نشان میدهد که این آبراه استراتژیک همچنان مهمترین نقطه ریسک ژئوپلیتیکی در بازار انرژی جهان است. دادههای مراکز پایش دریایی و انرژی از کاهش شدید تردد نفتکشها، افزایش هزینههای بیمه جنگ و بازنگری شرکتهای کشتیرانی در برنامههای عملیاتی خود حکایت دارد.
بازار جهانی نفت در هفته گذشته بیش از هر چیز از تحولات ژئوپلیتیکی تاثیر پذیرفت. در حالی که افزایش تولید اوپکپلاس و رشد عرضه جهانی در ابتدای هفته فشار نزولی بر قیمتها وارد کرده بود، تشدید تنشها در خلیج فارس و نگرانی از اختلال در عبور نفتکشها از تنگه هرمز، مسیر بازار را تغییر داد و موجب شد نفت برنت و وستتگزاس اینترمدیت در پایان هفته رشد قابل توجهی را به ثبت برسانند.