بازار جهانی نفت هفته گذشته تحت تاثیر تشدید ریسکهای ژئوپلیتیکی، کاهش تردد نفتکشها از تنگه هرمز و نگرانی از اختلال در عرضه، یکی از صعودیترین هفتههای اخیر را پشت سر گذاشت؛ بهطوری که برنت از محدوده ۸۹ دلار به بیش از ۹۴ دلار رسید و وستتگزاس اینترمیدیت نیز تا ۸۷ دلار افزایش یافت.
بازده اوراق دولتی در اقتصادهای بزرگ جهان همزمان با جهش قیمت نفت، تشدید نگرانیهای تورمی و افزایش ریسکهای ژئوپلیتیکی به بالاترین سطوح چند سال اخیر رسید؛ شرایطی که میتواند هزینه تأمین مالی دولتها و شرکتها را برای مدت طولانی بالا نگه دارد.
پرونده بازگشت ارز حاصل از صادرات نفت و نقش تراستیها وارد مرحله تازهای شده است؛ در حالی که رئیس سازمان بازرسی کل کشور از سوءاستفاده حدود یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون دلار توسط برخی کارگزاران مالی خبر داده، مجیدرضا حریری، رئیس اتاق مشترک ایران و چین، میگوید رقم واقعی ارز بازنگشته از محل فروش نفت میتواند به حدود پنج میلیارد دلار برسد؛ رقمی که بخشی از آن مربوط به تراستیهایی است که از کشور خارج شدهاند و بخشی دیگر در پرونده افراد بازداشتشده قرار دارد.
هجوم گسترده عروسهای دریایی به سامانه آبگیری نیروگاه هستهای گراولین در شمال فرانسه، سه راکتور این نیروگاه را از مدار خارج کرد و بار دیگر آسیبپذیری زیرساختهای انرژی ساحلی در برابر پدیدههای دریایی را به نمایش گذاشت
چین در یک دستاورد مهم فضایی، برای نخستینبار توانست مرحله اول یک موشک حامل را پس از پرتاب مداری با موفقیت بازیابی کند؛ فناوریای که میتواند هزینه پرتابهای فضایی چین را کاهش داده و رقابت این کشور با شرکتهایی مانند اسپیسایکس را وارد مرحله تازهای کند.
والاستریت ژورنال گزارش داد کشورهای حاشیه خلیج فارس و تولیدکنندگان بزرگ انرژی منطقه، بهتدریج خود را برای این احتمال آماده میکنند که کنترل و نفوذ ایران بر تنگه راهبردی هرمز به یک وضعیت پایدار تبدیل شود؛ تحولی که میتواند معادلات انرژی و کشتیرانی جهان را تغییر دهد.
اقتصاد جهان در حالی به سمت انرژیهای پاک حرکت میکند که هنوز بخش بزرگی از حملونقل، صنایع سنگین و پتروشیمی به نفت و گاز وابسته است. در چنین شرایطی، اختلال طولانیمدت در تولید و صادرات نفت خلیج فارس یا بستهشدن مسیرهایی مانند تنگه هرمز میتواند بازار انرژی را با یکی از بزرگترین شوکهای عرضه در دهههای اخیر مواجه کند؛ شوکی که افزایش قیمت نفت، تورم، اختلال در تجارت جهانی و حتی تغییر دوباره ترکیب انرژی کشورها را به دنبال خواهد داشت.
بازار جهانی نفت هفته گذشته میان دو نیروی متضاد گرفتار بود؛ از یک سو سیگنالهای دیپلماتیک و امید به کاهش تنشها، قیمتها را به سمت پایین کشید و از سوی دیگر، تداوم ابهام درباره تنگه هرمز، اختلال در مسیرهای کشتیرانی و نگرانی از کاهش عرضه، بار دیگر خریداران را به بازار بازگرداند. در نهایت، نفت هفتهای پرنوسان را پشت سر گذاشت؛ بازاری که نشان داد حتی کوچکترین تغییر در چشمانداز سیاسی منطقه میتواند مسیر قیمتها را تغییر دهد.
از گلستان و ترکمانچای تا معاهدات ۱۹۲۱ و ۱۹۴۰ و کنوانسیون آکتائو؛ حقوق ایران در خزر چگونه تغییر کرد و امروز کدام بخش از پرونده همچنان باز است؟ دریای خزر برای ایران فقط یک پهنه آبی در شمال کشور نیست؛ پروندهای تاریخی، حقوقی، امنیتی و اقتصادی است که بیش از دو قرن فراز و نشیب را پشت سر گذاشته است
تشدید ناامنی در سه مسیر راهبردی انتقال نفت شامل دریای سرخ، تنگه هرمز و مسیر صادرات نفت دریای خزر، بازار جهانی انرژی را با نگرانی تازهای از محدودیت عرضه مواجه کرده است؛ موضوعی که باعث شده قیمت نفت فیزیکی برنت به بیش از ۱۰۵ دلار در هر بشکه برسد و فاصله آن با بازار آتی افزایش یابد.
چین با اتکا به ذخایر گسترده نفت خام و مدیریت هوشمندانه زمان خرید، به بازیگری تأثیرگذار در بازار جهانی نفت تبدیل شده است. استفاده از نفت ذخیرهشده در دوره اوج تنشهای ژئوپلیتیکی، نهتنها نیاز این کشور به واردات را کاهش داد، بلکه مسیر صادرات تولیدکنندگان بزرگ، سیاستهای قیمتگذاری عربستان و روند معاملات نفت ایران را نیز تحت تأثیر قرار داد؛ تغییری که از نگاه تحلیلگران، قواعد سنتی بازار نفت را وارد مرحلهای تازه کرده است.
بازار جهانی نفت در پایان هفته تحت تأثیر کاهش ریسکهای ژئوپلیتیکی، ازسرگیری جریان عادی کشتیرانی در تنگه هرمز و چشمانداز افزایش عرضه از سوی عراق، با افتی محسوس مواجه شد؛ افتی که قیمت طلای سیاه را به سطوح پیش از آغاز تنشهای نظامی در خاورمیانه بازگرداند.
با آغاز روند بازگشایی تنگه هرمز پس از توافق آتشبس میان آمریکا و ایران، بازار جهانی انرژی وارد مرحلهای تازه از بازتنظیم شده است؛ مرحلهای که به گفته کارشناسان، بازگشت کامل آن به وضعیت عادی نهتنها سریع نخواهد بود، بلکه در بخش گاز طبیعی مایع (LNG) پیچیدگیهای بیشتری نسبت به نفت دارد.
با انتشار خبر توافق میان ایران و آمریکا و اعلام بازگشایی تنگه هرمز، بازارهای جهانی نفت واکنشی فوری نشان دادند؛ بهطوریکه قیمت نفت برنت بیش از ۴.۵ درصد و نفت وستتگزاس بیش از ۵ درصد کاهش یافت. با این حال، تحلیلگران معتقدند افت قیمتها به معنای پایان بحران نیست و شوک ناشی از اختلال طولانی در یکی از مهمترین شاهراههای انرژی جهان، همچنان اثرات خود را بر اقتصاد جهانی حفظ خواهد کرد.
رد پیشنهادهای مذاکره از سوی ایالات متحده، به محرکی برای افزایش ۵ درصدی قیمت نفت تبدیل شد. این بنبست سیاسی در حالی رخ داد که بازارهای آسیایی با کاهش ارزش سبدهای نفتی خود مواجه شدند؛ وضعیتی که نشاندهنده بازگشت سایه سنگین ریسکهای ژئوپلیتیک بر بازار انرژی جهانی است.
در حالی که بازار نفت تلاش میکرد میان فرصتهای دیپلماتیک و واقعیتهای تنشزا تعادل برقرار کند، رویاروییهای سیاسی در تنگه هرمز میان ایران، آمریکا و امارات، بازار را دچار بیثباتی کرد. این تقابل نظامی-سیاسی، مانع از ریزش قیمتها شد و هفتهای پر از نوسان را برای معاملهگران رقم زد.
کارشناسان بینالمللی تعطیلی نفت خاورمیانه را تصمیم جدید توسط نیروی هوافضای سپاه می دانند که گفته شده تعیین بانک اهداف از بین تأسیسات نفتی است و هر جا را دشمن بزند، ما تأسیسات نفتی منطقه را میزنیم.
همزمان با تقویت امیدها به ازسرگیری مذاکرات صلح میان آمریکا و ایران قیمت نفت آمریکا در معاملات کاهش یافت، اما تداوم اختلال در تنگه هرمز باعث شد شاخصهای نفتی در مسیر ثبت بهترین رشد هفتگی خود از اوایل ماه مارس قرار بگیرند. در همین راستا، قیمت نفت ایران نیز یک بار دیگر، از ۱۰۲ دلار عبور کرد.
شرکت ملی نفت کویت به دنبال انسداد تنگه هرمز که عملاً تردد دریایی در خلیج فارس را به صفر رسانده، ناچار به اعلام «قوه قاهره» در تحویل محمولههای نفت خام و فرآوردههای تصفیه شده کرد.
در حالی که گزارشهایی از بازنگشتن بخشی از ارز حاصل از صادرات نفت منتشر شده، منابع آگاه از تعیین ضربالاجل دو تا سهماهه برای تراستیهای نفتی خبر میدهند؛ سازوکاری که با دریافت ضمانتنامه و وثیقه همراه است و در صورت تخلف، به ضبط داراییها منجر میشود. همزمان شنیدهها حاکی از آن است که بخشی از منابع ارزی از مسیر چین به امارات منتقل میشود.
ادعای دونالد ترامپ درباره جایگزینی سریع نفت ایران با نفت ونزوئلا در پالایشگاههای هند، بیش از آنکه یک تصمیم عملیاتی باشد، یک مانور سیاسی است. بررسیهای فنی نشان میدهد تفاوتهای بنیادین میان نفت خام این دو کشور ـ از چگالی و ترکیب شیمیایی گرفته تا رفتار پالایشی و هزینه حملونقل ـ چنین جابهجاییای را در کوتاهمدت عملاً ناممکن میکند. نفت خام کالایی همگن نیست و پالایشگاهها تنها با خوراکی کار میکنند که دقیقاً برای آن طراحی شدهاند.
قیمت جهانی نفت در هفته گذشته با وجود نوسانات مقطعی، در مجموع مسیر نزولی را طی کرد. کاهش ریسک ژئوپلیتیکی ناشی از سیگنالهای دیپلماتیک میان ایران و آمریکا، در کنار تقویت دلار، سیاستهای اوپکپلاس و ضعف عوامل بنیادین تقاضا، مانع از تثبیت قیمتها در سطوح بالا شد.
با تنفیذ حکمیت شرکت ملی صنایع پتروشیمی در قیمتگذاری سرویسهای جانبی، یکی از طولانیترین و پرهزینهترین مناقشات صنعت پتروشیمی کشور به ایستگاه پایانی رسید؛ توافقی که نهتنها به دعاوی قضایی و ابهام در بازار سرمایه پایان داد، بلکه الگوی تازهای از تنظیمگری غیردستوری و تعامل حاکمیت با بخش خصوصی ترسیم کرد.